Schuurstof: onzichtbare risico’s in de werkplaats

Wat is schuurstof precies?

Schuurstof ontstaat bij het machinaal of handmatig bewerken van oppervlakken. Tijdens dit proces worden microscopisch kleine deeltjes los geschuurd die zich in de lucht verspreiden. De samenstelling verschilt per materiaal. In de metaalbewerking bevat het stof bijvoorbeeld vaak aluminium, nikkel of chroom: metalen die schadelijk of zelfs kankerverwekkend kunnen zijn. Bij houtbewerking ontstaat organisch stof met een allergene werking. En bij kunststofbewerking komen polymeren vrij, soms met chemische additieven. Wat het materiaal ook is: zonder goede afzuiging vormt het stof een gezondheidsrisico.

Waarom is schuurstof zo gevaarlijk?

Het grootste risico is de inademing van fijnstof. De allerkleinste deeltjes dringen diep door in de longen en kunnen daar irritatie veroorzaken, chronische aandoeningen of zelfs kanker. Vooral bij het bewerken van metalen zoals chroom en nikkel – die bekendstaan als kankerverwekkend – is dit risico groot.

Daarnaast verslechtert de luchtkwaliteit in de hele ruimte. Dit leidt op termijn tot luchtwegaandoeningen zoals astma en chronische bronchitis. Niet alleen voor degene die aan het werk is, maar voor alle aanwezigen. Voor bedrijven betekent dit hogere verzuimkosten en risico op juridische gevolgen.

Technische risico’s van schuurstof

Naast gezondheidsproblemen zorgt schuurstof ook voor technische schade. De fijne deeltjes nestelen zich in machines, op oppervlakken en in gevoelige componenten zoals sensoren of besturingssystemen. Dit leidt tot snellere slijtage, storingen en onverwachte stilstand. De productiviteit en nauwkeurigheid van machines lopen terug, en het onderhoud wordt kostbaarder.

De risico’s op een rij:

• Inademing van fijnstof veroorzaakt irritatie en longaandoeningen
• Verhoogd risico op kanker bij metalen zoals chroom en nikkel
• Langdurige schade aan de luchtwegen (COPD, astma)
• Slechtere luchtkwaliteit voor alle medewerkers
• Meer ziekteverzuim en hogere kosten voor bedrijven
• Snellere slijtage van machines
• Hogere onderhoudskosten
• Juridische risico’s bij overschrijding van grenswaarden

Hoe diep dringt stof door in de longen?

Het doordringen van de stofdeeltjes hangt af van de grootte. PM10-deeltjes bereiken de bovenste luchtwegen. De kleinere PM2.5, PM1 en ultrafijne deeltjes – die vrijkomen bij het schuren – kunnen diep in de longblaasjes terechtkomen en daar ontstekingen veroorzaken. Sommige stoffen verspreiden zich zelfs door het hele lichaam, met mogelijke effecten op hart- en zenuwstelsel. Reden genoeg om schuurstof altijd direct bij de bron af te zuigen.

Typische toepassingen: ander materiaal, ander risico

Afhankelijk van het materiaal, verschilt de hoeveelheid, samenstelling en gevaar van schuurstof. Elk materiaal vraagt dus om een specifiek afzuigsysteem.

Metaalbewerking

Bij het schuren van metaal ontstaat vaak veel en brandbaar fijnstof. Afzuiginstallaties moeten daarom ATEX-gecertificeerd zijn om explosierisico’s te voorkomen.

Houtbewerking

Bij het schuren van hardhout, zachthout of MDF-platen komt grote hoeveelheden fijnstof vrij. Gezondheidsgevaarlijk én brandbaar.

Kunststofbewerking

Hier ontstaan polymeren en chemische deeltjes die moeilijk te filteren zijn. Speciale filtersystemen zijn nodig om de luchtkwaliteit te waarborgen.

Welke stof ook vrijkomt: Kiekens levert de afzuigtechniek die past bij jouw toepassing. Op maat gemaakt, snel inzetbaar, eenvoudig te integreren.

De juiste afzuiging is geen luxe, maar noodzaak

Afzuiging is de belangrijkste maatregel tegen schadelijke stofbelasting. Professionele systemen zuigen het stof af daar waar het ontstaat – bijvoorbeeld via flexibele armen of een behuizing van de werkplek. Zo krijgt het stof geen kans om zich in de ruimte te verspreiden.

Of het nu gaat om een mobiele oplossing voor kleine werkplaatsen of een stationair systeem voor industriële processen: bij Kiekens vind je altijd een passende installatie. Altijd gericht op luchtkwaliteit, veiligheid én productiviteit.

Welke afzuigsystemen zijn er?

Vaak worden systemen gecombineerd. Zo bevat een mobiele unit bijvoorbeeld ook puntafzuiging, en een stationair systeem werkt vaak met een cycloonafscheider.

Welke filtertechniek is nodig?

Volgens DIN EN ISO 16890 worden filters gestandaardiseerd beoordeeld. Belangrijk is de juiste combinatie van grof- en fijnstoffilters:

• Plisséfilters: voordelig, geschikt voor grof stof, minder effectief bij fijnstof
• HEPA-filters: zeer effectief voor ultrafijne deeltjes (bijv. metaalstof)
• Elektrofilters: goed bij olieachtige of zeer fijne stofdeeltjes, maar onderhoudsintensiever

Wetgeving, ATEX en grenswaarden

Het werken met schuurstof valt in Nederland onder strikte wet- en regelgeving. De Arbowet en het Arbobesluit verplichten werkgevers om blootstelling aan gevaarlijke stoffen – zoals fijnstof, houtstof of metaalstof – tot een minimum te beperken. Er gelden grenswaarden voor de concentratie van deze stoffen in de lucht, en het is wettelijk verplicht om hier doeltreffende maatregelen voor te nemen.

Voor explosiegevaarlijke stoffen, zoals aluminiumstof of magnesiumstof, is een ATEX-gecertificeerd afzuigsysteem vereist. Deze Europese richtlijn (ATEX 114 / 153) geldt ook in Nederland en stelt duidelijke eisen aan het ontwerp en de veiligheid van afzuiginstallaties in risicovolle omgevingen.

Daarnaast gelden er specifieke richtlijnen en normen, zoals:

• NEN-EN 689 – voor het meten en beoordelen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen via de lucht
• NEN-EN ISO 16890 – voor het classificeren van luchtfilters op basis van hun filterefficiëntie
• SER Arbobladen – sectorale richtlijnen over o.a. houtstof, lasrook, kunststofverwerking en meer

Kiekens levert afzuigsystemen die voldoen aan alle relevante Nederlandse én Europese veiligheidsnormen. Zo weet je zeker dat je medewerkers beschermd zijn, en je voldoet aan de wet – zonder compromissen.

Afzuigsysteem op maat – geen standaardoplossing

Een krachtig afzuigsysteem vraagt om maatwerk. Factoren zoals stofsoort, werkduur, werkruimte, samenstelling van het stof en luchtvolume zijn allemaal van invloed. Kiekens analyseert je processen en levert een volledig afgestemd systeem met de juiste slangen, filters en componenten – afgestemd op jouw budget én veiligheidsnormen.

Onderhoud & kostenbesparing

Net als bij elke technische installatie bepaalt het onderhoud de levensduur. Filters moeten regelmatig worden vervangen en leidingen professioneel worden gereinigd. Alleen zo blijft de installatie krachtig en effectief.

Een goed onderhouden systeem bespaart op termijn flink:

• Minder reiniging van machines en ruimtes
• Lagere onderhoudskosten
• Minder uitval door gezondheidsproblemen
• Meer werkplezier en hogere productiviteit

Kiekens – jouw partner voor schone lucht tijdens het schuren

Kiekens staat al meer dan 100 jaar voor kwaliteit, veiligheid en innovatie in industriële afzuigtechniek. Onze systemen zijn bewezen effectief, modulair uit te breiden en voldoen aan de strengste normen – inclusief ATEX. Samen kijken we naar de beste oplossing voor jouw situatie. Neem vandaag nog contact met ons op.